Livet på jorda er avhengig av havet. Temperaturen, kjemien, strøymingane og livet i havet, er det som gjer det mogleg for menneska å puste og leve. Meir enn halvparten av oksygenet vi pustar inn kjem frå havet.
Klikk på eit delmål for å lese meir om det under
-
Delmål 14.1)
Innan 2025 forhindre og i vesentleg grad redusere alle former for havforureining, særleg frå landbasert verksemd, inkludert marin forsøpling og utslepp av næringssalt
-
Delmål 14.2)
Innan 2020 forvalte og beskytte økosystema i havet og langs kysten på ein berekraftig måte for å unngå vesentlege skadeverknader, mellom anna ved å styrkje motstandsevna i økosystema og ved å setje i verk tiltak for å byggje dei opp att, slik at hava blir sunne og produktive
-
Delmål 14.3)
Avgrense mest mogleg og sørgje for handtering av konsekvensane av forsuring av havet, mellom anna gjennom styrkt vitskapleg samarbeid på alle nivå
-
Delmål 14.4)
Innan 2020 innføre effektive tiltak for å regulere uttaket av fiskebestandane, få slutt på overfiske og ulovleg, urapportert og uregulert fiske og øydeleggjande fiskemetodar, og setje i verk vitskapleg baserte forvaltningsplanar for å tilbakeføre fiskebestandane på kortast mogleg tid, i det minste til dei nivåa som kan gje høgast mogleg berekraftig avkastning ut frå dei biologiske særtrekka til bestandane
-
Delmål 14.5)
Innan 2020 bevare minst 10 prosent av kyst- og havområda, i samsvar med nasjonal rett og folkeretten og på grunnlag av den beste vitskaplege kunnskapen som er tilgjengeleg
-
Delmål 14.6)
Innan 2020 forby visse former for fiskerisubsidiar som bidreg til overkapasitet og overfiske, avskaffe subsidiar som bidreg til ulovleg, urapportert og uregulert fiske, og dessutan unngå å innføre nye tilsvarande subsidiar, samtidig som ein erkjenner at ei føremålstenleg og effektiv særskild og differensiert behandling av utviklingslanda og dei minst utvikla landa bør vere ein integrert del av forhandlingane om fiskerisubsidiar i Verdshandelsorganisasjonen
-
Delmål 14.7)
Innan 2030 sikre at dei økonomiske fordelane ved berekraftig bruk av havressursar, mellom anna gjennom berekraftig forvaltning av fiskeri, akvakultur og turistnæring, i større grad kjem små utviklingsøystatar og dei minst utvikla landa til gode
-
Delmål 14.a)
Styrkje vitskapleg kunnskap, byggje opp forskingskapasitet og overføre marin teknologi – og samtidig ta omsyn til kriterium og retningslinjer frå Den mellomstatlege oseanografiske kommisjonen for overføring av marin teknologi – med sikte på å betre tilstanden i havet og auke bidraget frå det marine artsmangfaldet til utviklinga i utviklingslanda, særleg i små utviklingsøystatar og dei minst utvikla landa
-
Delmål 14.b)
Gje fiskarar som driv småskala fiske, tilgang til marine ressursar og marknader
-
Delmål 14.c)
Styrkje bevaring og berekraftig bruk av hava og dei marine ressursane ved å gjennomføre folkeretten slik han er reflektert i FNs havrettskonvensjon, som utgjer rettsgrunnlaget for bevaring og berekraftig bruk av hava og dei marine ressursane, slik det også går fram av punkt 158 i FN-rapporten «The Future We Want»
Havet dekkjer tre firedelar av jorda si overflate, og inneheld 97 prosent av vatnet på jorda. Det gjer viktige naturressursar, som mat, medisinar og biodrivstoff, og hjelper med å bryte ned avfall og forureining.
Havet har også ei viktig rolle i det globale karbonkretsløpet, fordi det tar opp, frigjer, transporterer og lagrar CO2. Omtrent ein firedel av menneskeskapte CO2-utslepp hamnar i havet.
Ettersom milliardar av menneske og dyr er avhengige av havet, må det gjerast mykje meir for å beskytte det. Vi må stanse overfiske, hindre forsøpling og forgifting og beskytte sårbare dyr og korallrev.
Korleis ligg verda an?
Havet står overfor betydelege utfordringar som skuldast menneskeleg aktivitet, blant anna auka forsuring, søkkande fiskebestandar, stigande temperaturar og utbreidd forsøpling. Alle desse faktorane kan øydeleggje habitat, redusere det biologiske mangfaldet og true kystsamfunn og marine økosystem.
- Trass i auka innsats for å ta vare på havet, er berre 8,4 prosent av havet klassifisert som marine verneområde – langt unna målet om 30 prosent innan 2030.
- Andelen overfiska bestandar aukar med om lag 1 prosent årleg, noko som understrekar behovet for meir effektiv fiskeriforvaltning.
- Ulovleg, urapportert og uregulert fiske utgjer opptil 26 millionar tonn fisk årleg – rundt 15 prosent av den globale fangsten – og er framleis ein stor trussel mot berekrafta i verdas fiskeri. Det undergrev marine økosystem, matsikkerheit og økonomiar.
- I 2024 nådde varmeinnhaldet i havet sitt høgaste nivå på 65 år med målingar, og vidareførte ein åtte år lang periode med rekordhøg oppvarming.
Aukande mengder avfall i verdshava har store miljømessige og økonomiske konsekvensar. Kvart år hamnar anslagsvis 5 til 12 millionar tonn plast i havet, noko som fører til kostnader på rundt 13 milliardar dollar – mellom anna til opprydding og tap i fiskeri og andre næringar. Nesten 90 prosent av plasten som finst på havbotnen, består av eingongsprodukt som plastposar.
Kjelde: FNs bærekraftsmålsrapport 2025
Gjenoppretting av havet føreset berekraftig forvaltning som kombinerer effektiv regulering av fiskeri, økosystembaserte tilnærmingar og målretta vern av sårbare område. Dette krev auka investeringar, internasjonalt samarbeid og nye partnarskap på tvers av samfunnsnivå.
Noko går i riktig retning. Arbeidet med å verne sårbare havområde har auka betydeleg, og enkelte soner er alt blitt freda mot fiske og annan belastande aktivitet.
Kjelde: FNs bærekraftsmålsrapport 2025
Kva gjer Norge?
Kva gjer Norge bra?
Norge har mange reguleringar og system for å sikre god forvaltning av havområda. Den økologiske kvaliteten i norske kystvatn og i store delar av dei norske havområda er generelt god, men klimaendringar og auka havtemperatur kan gi nye utfordringar.
Overvakinga av den økologiske og kjemiske tilstanden i norske kystvatn har blitt betydeleg styrkt dei siste åra. Det er òg innført tiltak for å førebyggje og redusere marin forsøpling og spreiing av mikroplast til havet, men dataa er framleis avgrensa.
Fiskeriforvaltninga i Norge har gått frå å styre éin fiskebestand om gongen til å sjå fleire bestandar og heile økosystemet i samanheng, med utgangspunkt i miljøprinsippet «føre-var» (å ta omsyn til moglege skadar før dei oppstår). Vi har òg ein eigen havstrategi som skal hjelpe oss med berekraftig utvikling av fiskeria og havområda.
Kjelder: Norges arbeid med bærekraftsmålene – Status, utfordringer og veien videre (regjeringen.no) / Regjeringens havrapport
Kva gjer Norge ikkje så bra?
Fisketrålarar i norske farvatn skadar havbotnen og får med seg ein del bifangst dei ikkje er ute etter. Dette råkar òg truga artar.
Havbruksnæringa sine negative verknader på det marine miljøet er framleis betydelege, med stadig aukande utslepp av næringsstoff og bruk av kjemiske sprøytemiddel for å handtere lakselus. Fiskeri og akvakultur er framleis store kjelder til plastforureining.
Norge har berre verna rundt 4,5 prosent av hav- og kystområda sine, og har ein lang veg å gå for å nå måla i FNs naturavtale. Det finst få soner der det er forbode å fiske. Berre ein liten del av korallreva har nokon form for vern, og då berre mot botntråling.
Eit anna problem er at den biologisk verdifulle iskantsona har blitt opna for olje- og gassverksemd. Styresmaktene har òg tillate dumping av gruveavfall i norske fjordar dei siste åra, noko som øydelegg dei lokale økosystema.
Forureining frå industri, transport og byområde er framleis ei stor utfordring. Trass i fleire tiltak er òg avrenning av jord, næringsstoff og plantevernmiddel frå landbruket framleis eit problem.
Kva gjer Norge internasjonalt?
Norge spelar ei viktig rolle i arbeidet med å opprette globale reglar for marin forsøpling. Vi støttar òg initiativ som arbeider med å rydde havet og kystområde for søppel.
Norge har teke initiativ til eit internasjonalt havpanel for berekraftig havøkonomi, med forpliktande samarbeid. Bistand til land i det globale sør er ein del av strategien, i tillegg til å kjempe mot fiskerikriminalitet.
Vidare deltek Norge aktivt i fiskerikomiteen i FN sin matvareorganisasjon (FAO), i arbeidsprogrammet til Den internasjonale sjøfartsorganisasjonen (IMO) og gjennom Blue Justice-initiativet, som hjelper medlemsland med å implementere Københavnerklæringa mot grensekryssande organisert kriminalitet i den globale fiskerinæringa.
Norge er òg ein bidragsytar til FN sin havforskingskommisjon og havforskningstiåret.
Kjelde: Norges arbeid med bærekraftsmålene – Status, utfordringer og veien videre (regjeringen.no)
Kva kan du gjere?
Vel sjømat som er fanga berekraftig
Du som forbrukar kan bidra til eit meir berekraftig fiske og havbruk ved å ta eit bevisst val når du et fisk eller skaldyr. Anten du et på ein restaurant eller handlar frå ein butikk, ikkje gløym å spørje dei som jobbar der om sjømaten deira blir produsert og fanga på ein berekraftig måte.
Minimer plastbruk
Plast i havet er eit stort problem. Det skader dyreliv, både i havet og langs kysten. Du kan bidra ved å redusere plastbruken din, og eventuelt ved å kjøpe produkt som kan gjenvinnast. Pass og på at plastavfall hamnar i søpla. Viss ikkje endar det ofte i havet.
Hald vatnet reint
Rein natur betyr reint vatn. Ikkje hell ut farlege kjemikal, som måling og vaskemidlar, i naturen eller vasken. Rusk og rask, som Q-tips, tampongar og tanntråd, skal kastast i søpla – ikkje i do.
Rydd ei strand
Kvart år hamnar fleire millionar tonn søppel i havet. Plukk opp rusk og rask du finn ute, og delta på strandryddedagar. Kanskje kan du organisere ein ryddedag sjølv?
Organiser deg
Å omstille samfunnet vårt til å bli berekraftig krev større endringar enn at du og eg som forbrukarar endrar våre vanar og vår livsstil, sjølv om det og er viktig. Større samfunnsendringar må til, og du kan spele ei viktig rolle i denne samfunnsendringa gjennom politisk engasjement, for eksempel i eit parti eller ein organisasjon.
Dei gode, varige løysningane er som regel eit resultat av kunnskap, samarbeid og målretta organisering. Ver ein aktiv medborgar! Bli med å nå berekraftsmåla!